تبلیغات
عکس هایی از طبیعت گردی در ماکو - كتیبه اورارتویی بسطام

كتیبه اورارتویی بسطام

پنجشنبه 27 آبان 1389 08:20 ق.ظنویسنده : Omid Ghahreman

 

این كتیبه به روسای دوم (45-685ق.م) پسر آرگشتی دوم تعلق دارد و به مناسبت بنای پرستشگاهی برای خالدی(خدای بزرگ اورارتو)در این ناحیه كنده شده است.

اسماعیل دیباج«نویسنده كتاب (آثار باستانی ابنیه ی تاریخی در آذربایجان (در سال 1364.ش درباره تاریخچه این سنگ نوشته است:در بالای درب قلعه مخروبه ی قدیمی بسطام (در چایپاره) كتیبه ی سنگی به طول 72 و به عرض 56 سانتی متر در 16 سطر به خط میخی باقی مانده است كه متاسفانه چند سال قبل ضمن سنگ های دیگر در ساختمان پلی بر روی رودخانه آغچای در حوالی قریه كسیان بكار برده شده بود تا اینكه چند سال بعد این سنگ تاریخی از ساختمان پل در آورده شد و به موزه ایران باستان تحویل داده شد.

آقای دكتر محمد جواد مشكور((نویسنده كتاب تاریخ اورارتو و سنگ نبشته های  های اورار توئی در آذربایجان )) بعد از بیان محل سنگ می نویسد :مرحوم حاج امین پاشاخان بیات ماكو كه از خوانین آن نواحی بودة سنگ نبشته  را در پای پلی بر روی رودخانه آغچای در محلی به نام قریه «كسیان» نصب كرد .

بعد از مرگ امین پاشا خان پل به انهدام و خرابی نهاد و محمد صادق خان بهلولی فرزند آن مرحوم  به دلیل پی بردن به ارزش سنگ نبشته  آن را از پای پل  كند و به خانه خود در ماكو برد.

بعد از انتقال سنگ نبشته  یاد شده توسط آقای بهلولی به شهرستان ماکو ، عده ای از این جریان باخبر شدند ولی به دلیل اطلاع نداشتن از ارزش سنگ نبشته ، دم بر نیاوردند تا اینكه برای اولین بار كُنت كِنیس  در سال 1910 میلادی این كتیبه را در ماكو كشف كرد و عكس آن را به به ژنرال هو تم شیند لر فرستاد و او نیز آنرا برای پروفسور سایس در لندن ارسال كرد تا اینكه سایس عكس آنرا در كتیبه در جمله انجمن شاهنشاهی آسیائی لندن در سال 1912 منتشر كرد.

ولی در چند سال قبل فاضل ارجمن آقای اسد الله موسوی ماكوئی نماینده ماكو در مجلس شورای ملی ، دوباره این سنگ نبشته را در شهرستان ماكو كشف كرد و به اداره ی فرهنگ آن شهرستان تحویل داده و عكس و شرح آن را به طور كامل در روزنامه اطلاعات منتشر ساختند((محمد جواد مشكور))

مشخصات و ویژگی های سنگ نبشته

این کتیبه نفیس از نوع سنگ های ته نشین رسوبی سبزرنگ بوده که ضخامت آن یازده سانتی متر ،وزن آن 110 کیلوگرم،طول آن 72 و عرض آن 52 سانتی متر می باشدکه بر روی آن 16 خط موازی به خط فاصله سه و نیم سانتی متر به خط اورارتویی حک شده است.

چگونگی قرائت  سنگ نبشته

پس از کشف سنگ نبشته مزبور ، شورای مركزی جشن های بیست و پنجمین سده ی بنیانگذاری شاهنشاهی ایران عكس این كتیبه را كه از طرف آقای اسدالله موسوی در روزنامه اطلاعات به ثبت رسیده بود برای ترجمه نزد پروفسور هاینز لوشای رئیس هیات باستان شناسی آلمان در ایران فرستاد.پروفسور لوشای نیز آن عكس را نزد پروفسور((هینتس )) استاد دانشگاه گوتینگن در آلمان ارسال داشت پروفسور نامبرده در مدت كوتاهی به نامه ی آقای هاینز لوشای پاسخ داد و مشار الیه نامه ای به سناتور بوشهری ، نایب رئیس شورای مركزی جشن های بیست و پنجمین سده بنیانگذاری شاهنشاهی   ایران ،در مورد ترجمه ی سنگ نبشته ارسال داشت.

  متن سنگ نبشته

((روسا پسر ارگیشتی این معبد  را برای خالدی،خدای اورارتو برپا كرد .به نیروی خالدی خدای   روسا پسر ارگیشتی سخن می گوید

 این سرزمین خالی بود و چیزی در اینجا برپا نشده بود همانطوری كه خالدی به من فرمان داده است من در اینجا بنا ساختم و این جا را شهر روسا نامیدم روسا پسر آرگیشتی می گوید : هركس كه این سنگ نبشته را منهدم كند و بدان زیان رساند یا آن را بشكند خالدی خدای   اورا بوسیله خدای هوا و خدای آفتاب و خدایان دیگر بر خواهد انداخت و در زیر آفتاب،نامی  از خود نگاه نتواند داشت منم روسا پسر آرگیشتی شاه نیرومند ،شاه كشور ها ،شاه شاهان ، سرور شهر توشپا))

 این کتیبه  مهمترین عامل مورد توجه قرار گرفتن دژ بسطام به شمار می رود


آخرین ویرایش: - -

 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر